Prokurator Generalny Zbigniew Ziobro wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego Julii Przyłębskiej o zbadanie konstytucyjności Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W ten sposób PiS próbuje obronić dublerów wprowadzonych do TK.
Ziobro podważa konstytucyjność jednego z najważniejszych zapisów Konwencji – prawa do rzetelnego procesu sądowego (Art. 6 ust. 1 EKPCz).
Prokurator Generalny chce, żeby TK stwierdził niekonstytucyjność pierwszego zdania tego artykułu, które brzmi: Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej.
Ziobro kwestionuje jego wykładnię dokonaną przez Trybunał w Strasburgu w wyroku z maja tego roku w sprawie Xero-Flor p-ko Polsce (skarga 4907/18).
ETPCz orzekł wtedy, że Polska naruszyła art. 6. Konwencji z powodu orzeczenia wydanego w TK z udziałem sędziego dublera Mariusza Muszyńskiego w sprawie jednej z prywatnych firm. Trybunał w Strasburgu uznał, że składy Trybunału, w których zasiadają osoby powołane na już obsadzone miejsca, czyli tzw. sędziowie dublerzy, nie spełniają wymogów Konwencji, a decyzje wydawane w takich składach naruszają prawo skarżących do sprawiedliwego procesu przez sąd (trybunał) ustanowionym ustawą.
„Naruszenia procedury wyboru sędziów TK były na tyle poważne, że podważały samą istotę prawa do sądu ustanowionego zgodnie z ustawą” – stwierdził ETPCz w wyroku.
W swoim wniosku Ziobro dąży do wyłączenia TK Julii Przyłębskiej spod mocy art. 6 konwencji. „TK jest konstytucyjnym organem władzy sądowniczej niebędącym jednak sądem. Objęcie go pojęciem sądu stanowi naruszenie ładu ustrojowego” twierdzi Ziobro we wniosku i chce, aby to sam Trybunał ocenił, czy pojęcie „sąd” z art. 6 Konwencji obejmuje TK i czy wymogi konwencji mogą dotyczyć postępowań przed TK.
– Uwzględnienie wniosku Ziobry może doprowadzić do zakwestionowania przez Polskę jednej z najważniejszych umów międzynarodowych. TK nigdy wcześniej nie stwierdził, że konwencja jest niezgodna z ustawą zasadniczą. – Rządzącym zostałyby już do zaskarżenia chyba tylko konwencje ONZ – mówi Mirosław Wróblewski, dyrektor zespołu prawa konstytucyjnego w biurze RPO.
– Stwierdzenie niezgodności konwencji z konstytucją będzie budzić wątpliwości co do naruszenia prawa międzynarodowego przez Polskę. Zgodnie z konwencją wiedeńską o prawie traktatów Polska jest zobowiązana do przestrzegania wiążącego ją prawa międzynarodowego. Również art. 9 konstytucji wyraźnie stanowi, że Polska przestrzega prawa międzynarodowego – podkreśla Wróblewski.