Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w składzie wielkiej izby wydał dziś wyrok, w którym stwierdził, że kolejne nowelizacje ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, które doprowadziły do zniesienia skutecznej kontroli sądowej rozstrzygnięć Rady o przedstawieniu Prezydentowi RP wniosków o powołanie kandydatów na Sędziów SN, mogą naruszać prawo Unii Europejskiej.
TSUE ogłosił wyrok w sprawie C-824/18 z pytań prejudycjalnych przedstawionych przez Naczelny Sąd Administracyjny 21 listopada 2018 r. i 26 czerwca 2019 r. dotyczące nominacji sędziów do Sądu Najwyższego przez nową Krajową Radę Sądownictwa.
Trybunał zbadał trzy zagadnienia: czy władza może podjąć działania zmierzające do uniemożliwienia TSUE odpowiedzi na pytania NSA; czy kształt procedury nominacyjnej do SN może wpływać na niezależność tego sądu; i czy kandydatom na sędziów powinno przysługiwać odwołanie do sądu.
Trybunał uznał, że rządzący nie mogą celowo zmieniać prawa w taki sposób, by zapobiec udzieleniu odpowiedzi na pytania NSA. Podkreślił, że państwa członkowskie mają obowiązek zapewnić niezależność sądów – także w aspekcie dotyczącym powoływania sędziów.
Zdaniem TSUE, o ile prawo UE nie zawsze wymaga, by kandydaci na sędziów mieli prawo do odwołania, o tyle w sytuacji takiej, jaka wystąpiła w konkursie do SN, istnienie odwołania jest konieczne, by rozwiać wątpliwości co do niezawisłości osób powołanych w rezultacie takiego naboru.
W ocenie Trybunału, skoro polskie prawo przewidywało możliwość odwołania od uchwały nowej KRS, to władza nie może wprowadzać zmian, które czyniłyby to prawo nieskutecznym lub pozornym.
Dzisiejszy wyrok TSUE jest kolejnym bardzo dobrym orzeczeniem w walce o zachowanie praworządności w Polsce i kolejną dotkliwą porażką polskiego rządu w europejskim Trybunale. Zignorowanie tego orzeczenia przez polskie władze (co już dziś przedstawiciele rządu zapowiedzieli), będzie miało bardzo poważne konsekwencje, ponieważ wyroki TSUE wiążą wszystkie organy państwa członkowskiego i są elementem polskiego porządku prawnego.
więcej na ten temat:
- https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2021-03/cp210031pl.pdf
- https://www.rpo.gov.pl/pl/content/tsue-s%C4%85d-krajowy-mo%C5%BCe-pomin%C4%85%C4%87-przepisy-uniemo%C5%BCliwiaj%C4%85ce-mu-kontrol%C4%99-procesu-powo%C5%82ywania-s%C4%99dzi%C3%B3w
- https://oko.press/pis-ma-klopot-tsue-dal-nsa-wytyczne/